De Koerselse heide
Start Planten Geschiedenis Interview Het fotoalbum Verslag leerwandeling Dieren

Berk en heide groeien hier reeds duizenden jaren.

Zo'n 150 000 jaar geleden groeiden er hier alleen korstmossen en mossen. De zee bedekte toen heel Vlaanderen. Ook bij ons was alles overstroomd. Na vele jaren ging de zee weg. De zandbergen tussen Koersel en Diest zijn nog overblijfselen daarvan.

Drieduizend jaar geleden werden de bossen gekapt voor akkerbouw.
Bemesting kende men in die periode nog niet. De uitgeputte akkerbouw werd verlaten en er groeide opnieuw heide. De mens paste het landschap aan naar zijn behoefte. De aanpassing van natuurlijk landschap naar cultuurlandschap begon. Uitgestrekte heidevlakten ontstonden.

Rond de 7de en de 8ste eeuw heeft de mens het nut van mest leren kennen. Het potstalsysteem werd ontdekt. Een potstal is een stal met een kuil in de vloer. Terwijl de boer heide in de potstal gooit doen de schapen hun behoefte er op. Die mest strooiden ze dan op de akkers. ‘s Morgens ging het vee grazen op de heide. Door zo eeuwen lang te leven hielden ze de heide in goede staat.

In de 12de eeuw ontstond er een abdijhoeve. Die abdijhoeve behoorde tot de grote abdij van Averbode. Die abdij hoeve kreeg als naam “Spikelspa”. Naar deze hoeve kwamen monniken die de boeren nieuwe landbouwmethoden leerden. Het fietspad dat van Koersel naar Hechtel loopt passeert langs de plaats waar vroeger de abdijhoeve stond. Als je halfweg bent,moet je maar eens stoppen,want er staat een dikke boom die al vele eeuwen oud is.

In het beekdal werden natte grasvelden gebruikt als hooiland. De droge heidevelden dienden om te grazen. Vele weiden werden niet bemest, alle beschikbare mest werd voor de akkers benut.


De heide blijft het voornaamste grasland. Tijdens de 20ste eeuw sterft de heide af. De mensen vernietigden grote delen om er huizen, wegen en fabrieken te maken. Het landschap is stukgemaakt en bijna helemaal verwoest.

Alleen in het openluchtmuseum van Bokrijk  kan je zien hoe de mensen hier vroeger leefden. In het Kempens dorp, achter de kerk vind je nog een kelderhut zoals ze vroeger op de Koerselse heide stond.


Sinds 1996 heeft men koeien op de heide gezet om te grazen. Dit is nodig om de heide in stand te houden. Het zijn zeer speciale koeien. Ze worden Angus Aberdeen genoemd. Je leest er meer over in een bijdrage van onze klasgenoten op  :  http://www.explorian.com/ned/nature/class/consult/preview_list.asp?ID=444

Er trekt nu ook een herder met zijn kudde schapen over de heide.


Op 1 juni 1999 werd er een overeenkomst gesloten tussen de Belgische staat en het Vlaams Gewest. Deze overeenkomst handelt over het bewaren van de natuur en het beschermen van het bos op 21 militaire domeinen in Vlaanderen. De Koerselse Heide en de vallei van de Zwarte Beek liggen voor een groot gedeelte op het militair domein. Deze gebieden zullen dus nog wel een tijdje veilig bewaard zijn.

Auteurs : Charlotte, Sarah en Stefanie