Sir Norman Foster



Norman Foster is ongetwijfeld een van de meest actieve en meest gekende architecten van deze tijd. Hij werd geboren in Manchester in 1935 en studeerde architectuur en stadsplanning aan de universiteit van Manchester. Toen hij daar afstudeerde in 1961, kreeg hij een beurs voor Yale waar hij een graad van meester architect verkreeg en Richard Rogers ontmoette met wie hij Team 4 oprichtte. In 1967 zou hij dan Foster Associates opstarten. In 1990 kreeg hij de titel van Sir, toen was hij al een van de succesvolste architecten ter wereld.

Ondanks de verminderde bouwactiviteit in grote delen van de wereld had Fosters bureau op het einde van 1994 al veertig ontwerpen die al afgewerkt waren of waar men nog aan bezig was.

Kantoor voor Willis, Faber and Dumas, 1970, Ipswich.

Sainsbury center for Visual Arts, 1974, Nordwitch.

Stansted, de derde luchthaven van Londen, Stansted, 1980.

Telecomunicatietoren, Torre de Collserola, Barcelona, 1988.

Tot zijn bekendste werken behoren het kantoor voor Willis, Faber and Dumas in Ipswich, een gebouw met vliesgevels dat toch past in de oude stad, het Sainsbury center for Visual Arts in Nordwitch en het Renault distributiecentrum in Swindon. Zijn wolkenkrabber voor de Hong Kong and Shangai Banking Corporation in Hong Kong wordt als een belangrijke vernieuwing van het type gezien. Hij bouwde voorts in Stansted, de derde luchthaven van Londen, de wolkenkrabber Century Tower in Tokyo, de 265 hoge Torre de Collserola te Barcelona, het museum voor moderne kunst in Nimes en een kantoorgebouw in Duisburg met een opmerkelijk waterkoelingsysteem.

In zijn werk is er sprake van een combinatie van creativiteit, functionaliteit, de toepassing van de nieuwste verworvenheden en een zorgvuldige detaillering.

Telecomunicatietoren, Torre de Collserola, Barcelona, 1988.

Museum voor Moderne Kunst, Carré d'Art, Nimes, 1984.

In 1993 kreeg hij opdracht tot de uitbreiding van het Rijksdaggebouw te Berlijn, dat zal worden voorzien van een glazen koepel. Ook het Sealife Center te Blankenberge en het Grande Stade in Parijs mag hij op zijn naam schrijven en tegen het jaar 2000 zal er een nieuwe brug over de Theems in Londen komen.

Sealife Center, 1994, Blankenberge.

Olympisch Stadium, Grande Stade, 1994, Parijs.

Millennium Bridge, 1996, London.

De instructies van de cliënt aan de deelnemers van de internationale competitie in 1979 waren heel duidelijk. De Hong Kong and Shangai bank moest het beste bankgebouw ter wereld worden. Het werd in elk geval het duurste toen Sir Norman Foster de wedstrijd won.

De constructie wordt ondersteund door acht masten, die in twee rijen van vier zijn geplaatst. Elke mast bestaat uit vier buisvormige stalen zuilen, die op hun plaats worden gehouden door rechthoekige liggers, terwijl het geheel op fundamenten staat die meer dan 30 meter diep in de rotsbodem zijn ingedreven. Vakwerk-constructies, die op vijf verschillende hoogten in het gebouw zijn aangebracht, zorgen voor de opvallende 'galerij zones', die twee verdiepingen hoog zijn. Kruislings tussen de masten geplaatste dwarsverbindingen, eveneens op dubbele hoogte, zorgen voor extra stabiliteit. De vloeren zijn bevestigd aan 'hangers', stalen buizen die aan het midden en de uiteinden van de vakwerkconstructies hangen. Elke vloer bestaat uit twee evenwijdig liggende hoofdliggers die aan de hangers vast zitten, samen met verbindende secundaire liggers die uit plaatstaal bestaande vloerdelen ondersteunen, waarop nog eens 10 centimeter dik gewapend beton is aangebracht.

Het centrale deel van het gebouw is een twaalf etages hoog atrium geworden waar via een uitwendige zonnevang het daglicht naar binnen wordt gereflecteerd.

De strikte bouwvoorschriften vereisten dat de bovenkant van het gebouw dusdanig insprong dat de straat niet werd overschaduwd. Aangezien de twee rijen van vier masten het gebouw in drie gelijke segmenten verdeelden, werd dit bereikt door de twee buitenste segmenten slechts tot de derde en vierde vakwerken te laten lopen, waardoor alleen het middelste segment de volledige hoogte van 180 meter doorliep, toen de maximum toegestane hoogte. Zodra het uiteindelijke ontwerp vorm had gekregen moesten gedetailleerde werktekeningen worden gemaakt en goedgekeurd. Tijdens het verloop van de planning en de bouw werden er meer dan 120.000 tekeningen gemaakt.

Hongkong and Shanghai Bank, Hong Kong, 1979. Algemeen zicht.

Hongkong and Shanghai Bank, Hong Kong, 1979. Het atrium.

Hongkong and Shanghai Bank, Hong Kong, 1979. Onderste gedeelte.

Het gebrek aan tijd en ruimte op de bouwplaats betekende ook dat de componenten vooraf moesten worden vervaardigd. Dit was een voordeel, aangezien deze componenten gelijktijdig en onder gelijkmatige omstandigheden konden worden gebouwd, waardoor een constante kwaliteit kon worden gewaarborgd. Er werden meer dan 100 individuele contracten gesloten met bedrijven in twaalf landen over de hele wereld. De servicemodules werden bijvoorbeeld in Japan gemaakt; de bekleding en de gevelelementen werden vanuit de VS aangeleverd; de stalen elementen kwamen uit Groot-Brittannië; de liften uit Duitsland en de stenen vloeren zowel uit Finland als Italië. Het coördineren van de aankomst, de opslag en de assemblage van dit alles was een logistieke nachtmerrie.

De lange hal van het distributiecenter van Renault bestaat uit 42 eenheden van 24 meter kantlengte. De daken zijn opgehangen aan 16 meter hoge Renault-gele stalen kolommen. Alle functiegebieden (distributiecentrale, computercentrum, tentoonstellingscentrum, technisch opleidingscentrum en restaurant, met een oppervlak van een in totaal 10.000 vierkante meter) zijn onder een dak samengevoegd. Oorspronkelijk bevatte het plan seriële schermelementen met daaraan vastgemaakt centrale steunbalken; de gevel was een glad afsluitend oppervlak. Pas toen de constructie werd veranderd in een raamwerk met achter de randkolommen teruggetrokken buitenmuren, kwam de dynamiek van de constructie tot haar recht. Het gebouw is nu een optelling van schermen, ook al is de statica anders opgelost.

Renault Distribution Centre, Swindon, 1980. Vooraanzicht.

Renault Distribution Centre, Swindon, 1980. Binnenzicht.

In Juni 1994 keurde de Duitse Bundestag eindelijk het uiteindelijk plan van Sir Norman Foster voor de renovatie van het Duitse parlementsgebouw, het Rijksdag, dat ontstond op het einde van de 19de eeuw. Het plan bestond er in om een licht koepel op het dak van het gebouw aan te brengen, die er moest voor zorgen dat er daglicht in het gebouw binnen kwam. Hij schikte de ruimten opnieuw om onder andere de gelegenheid aan de bezoeker te geven om het dak te bereiken. De koepel zorgt er wel voor dat 12.000 mē ruimte onbruikbaar wordt. De renovatiewerken zouden moeten klaar zijn tegen het eind van de eeuw.

Het Duitse Parlementsgebouw, Het Reichstag, Berlijn, 1992. Binnenzicht in de koepel.

Het Duitse Parlementsgebouw, Het Reichstag, Berlijn, 1992. Vooraanzicht.

Het Duitse Parlementsgebouw, Het Reichstag, Berlijn, 1992. Schema van de koepel met gearceerd de onbruikbare ruimte.